Vaak wordt gezegd dat gentrificatie van een buurt begint met de instroom van kunstenaars. Dat is zeker waar. Tenminste, als het gaat om een ongestuurd proces waarin het vooral draait om economische ontwikkeling in de enge betekenis van het woord.

Het kan ook anders: buurtontwikkeling als een samenspel van bewoners, een jongerenorganisatie, in de wijk gewortelde kunstenaars en een woningcorporatie als Rochdale (die langdurig investeert in zowel vastgoed- als wijkontwikkeling). Cascoland is een collectief van kunstenaars en ontwerpers dat al meer dan 20 jaar actief is in buurten en zich samen met bewoners richt op een leefbare omgeving, inclusief het ondersteunen van kleine startende ondernemers in pop-upwinkels.

Telkens is de hamvraag: wie profiteert van de stijgende koop- en huurprijzen als een wijk zich positief ontwikkelt? Hoe zorg je ervoor dat dit niet alleen projectontwikkelaars en andere vastgoedeigenaren zijn? Dat is zeker mogelijk, maar om ook bewoners en wijkondernemers te laten profiteren, heb je een brede coalitie nodig – met inbegrip van de politiek en andere belangrijke spelers, zoals bewonersverenigingen en kunstenaars.

Gemeenten kunnen voorwaarden stellen bij het van de grond tillen van vastgoedprojecten. Zo kan een deel van het budget worden besteed aan plekken waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en aan de programmering van daarmee verbonden activiteiten. Je hebt dan wel woningcorporaties nodig die het belang inzien van bewoners- en wijkorganisaties in combinatie met de inzet van kunstenaars. En het begint met het opbouwen van goede relaties en een langdurige dialoog over de doelen die je wilt bereiken. Er is ook goede gentrificatie.