Ber Engels schreef een opinieartikel in de Volkskrant waarin hij de cultuursector uitdaagt om met een ander frame te komen dan het welbekende verhaal over de economische bijdrage en opbrengsten van de cultuursector voor de samenleving. Hij vraagt ons het oppervlakkige economische frame te overstijgen dat telkens ten tonele verschijnt als er bezuinigingen dreigen. Hij pleit ervoor de intrinsieke waarde van kunst voor de samenleving te vertalen in wat hij een ‘dieper narratief’ noemt, waarin kunst noodzakelijk is om de samenleving te interpreteren en te veranderen.
In de discussie op LinkedIn die hierop volgde, haalt hij verschillende goede voorbeelden aan waarin de intrinsieke waarde van kunst wordt gecombineerd met maatschappelijke betekenis. Het is echter jammer dat al deze voorbeelden tot nu toe niet worden vertaald in een nieuw narratief dat ook anderen overtuigt dan degenen die er al in geloven. En dat dergelijke narratieven, waar ze al ontstaan, niet worden getoetst bij niet-gelovigen om na te gaan wat wel en niet werkt. Blijkbaar bestaat er binnen de sector veel weerstand om deze uitdaging serieus op te pakken.
Ook op Europees niveau duikt deze discussie telkens opnieuw op, bijvoorbeeld in deze post op LinkedIn van Elena Polivtseva, een invloedrijke commentator en adviseur. Aan de ene kant wordt steeds de economische betekenis van de culturele en creatieve sector onderstreept om politieke steun te verkrijgen. Tegelijkertijd wil de sector zelf vooral gewaardeerd worden om haar unieke betekenis voor mensen en de samenleving. Daarbij vraagt men zich vertwijfeld af waarom niemand buiten de eigen sector die speciale waarde lijkt te onderkennen. Daarnaast ziet de sector voor zichzelf een belangrijke rol in vier maatschappelijke opgaven: democratie verdedigen, polarisatie tegengaan, zorg verbeteren en complexe vraagstukken aanpakken.
Natuurlijk is ‘instrumentalisering’ van de kunst uit den boze. Dat wil zeggen: men wil geen doelstellingen uit andere sectoren opgelegd krijgen. Hoe het dan wel moet, blijft onduidelijk. Het lijkt wel alsof de cultuursector een voortdurend gebrek aan waardering ervaart voor wat zij zelf als haar unieke betekenis ziet en daarom telkens bezwaren aanvoert wanneer zij wordt gevraagd maatschappelijk van betekenis te zijn. Kan ze niet accepteren dat er groepen mensen zijn die niet begrijpen wat die unieke betekenis is? Een gevalletje van prinses op de erwt?
Het zou goed zijn als de culturele sector wat preciezer aangeeft wat haar zo uniek maakt en op welke manier ze meer van maatschappelijke betekenis kan zijn; vanzelfsprekend zonder de intrinsieke waarde van kunst aan te tasten. Tijd voor een open discussie zonder vooroordelen.
